De boterbloem is herkenbaar aan de felgele, glanzende bloemen die in het voorjaar en de zomer het gazon opvrolijken. Toch is de boterbloem een ongewenste gast in een strak gazon: de plant verspreidt zich snel en de wortels scheiden stoffen af die de groei van gras bemoeilijken. In dit artikel lees je hoe je boterbloemen herkent, waarom ze in je gazon groeien en hoe je ze het effectiefst bestrijdt.
Boterbloem herkennen
In Nederland komen twee soorten boterbloemen vaak voor in het gazon: de kruipende boterbloem (Ranunculus repens) en de scherpe boterbloem (Ranunculus acris). Beide soorten zijn herkenbaar aan de felgele, glanzende bloemblaadjes â vijf per bloem â die het zonlicht weerkaatsen. De bladeren zijn driedelig met getande randen.
De kruipende boterbloem wordt maximaal 50 centimeter hoog en verspreidt zich via bovengrondse uitlopers die op de grond nieuwe wortels vormen. Daardoor kan één plant in korte tijd een flink oppervlak innemen. De scherpe boterbloem groeit meer rechtop, wordt tot een meter hoog en verspreidt zich voornamelijk via zaad.
Let op: alle boterbloemen zijn giftig. De plant bevat ranunculine, een stof die bij huidcontact blaren kan veroorzaken. Draag handschoenen bij het uitsteken. Voor huisdieren en jonge kinderen is het verstandig om boterbloemen uit het gazon te verwijderen.
Wanneer groeit de boterbloem?
Boterbloemen bloeien van mei tot september. De kruipende boterbloem begint al in april met het vormen van uitlopers, nog voordat de bloemen verschijnen. In milde winters kan de plant het hele jaar door groen blijven.
De scherpe boterbloem zaait zichzelf uit via duizenden kleine zaadjes die met de wind verspreiden. Beide soorten zijn overblijvend: ze overleven de winter via hun wortelstelsel en komen elk voorjaar terug.
Waarom groeien er boterbloemen in mijn gazon?
Boterbloemen zijn een indicator van natte, verdichte of zure grond. Zie je veel boterbloemen in je gazon, dan is de kans groot dat de bodem slecht draineert of dat de pH te laag is. De kruipende boterbloem houdt van vochtige, schaduwrijke plekken. De scherpe boterbloem staat vaker op iets drogere, maar voedselrijke grond.
Een gazon met kale plekken of een dunne grasmat biedt boterbloemen de ruimte om zich te vestigen. De bovengrondse uitlopers van de kruipende boterbloem groeien dwars door het gras heen en vormen nieuwe planten op elke plek waar ze de grond raken.
Boterbloem in het gazon bestrijden
Uitsteken met een onkruidsteker
De meest effectieve methode, vooral bij de kruipende boterbloem. Steek de plant met wortel en al uit de grond. Volg daarbij de uitlopers: elke uitloper die je mist, vormt een nieuwe plant. Doe dit bij voorkeur na een regenbui wanneer de grond zacht is.
Bij de scherpe boterbloem is het wortelstelsel minder uitgebreid maar wel diep. Steek minimaal 10 centimeter diep om de hele wortelkluit mee te nemen.
Regelmatig maaien
Frequent maaien voorkomt dat boterbloemen tot bloei komen en zaad vormen. De bladrozet van de kruipende boterbloem ligt echter vrij plat, waardoor de maaier er gedeeltelijk overheen gaat. Maaien alleen is daarom niet voldoende, maar het remt de verspreiding wel.
Gazon versterken
Een dichte, gezonde grasmat is de beste verdediging. Bemest regelmatig en zaai kale plekken direct in met graszaad of leg graszoden. Hoe dichter het gras, hoe minder ruimte boterbloemen krijgen om zich te vestigen.
Drainage verbeteren
Omdat boterbloemen wijzen op natte grond, is het verbeteren van de drainage een structurele oplossing. Verticuteer jaarlijks om de bodem te beluchten. Bij ernstige wateroverlast kan het nodig zijn om zand door de toplaag te werken of drainage aan te leggen.
Bekalken bij zure grond
Boterbloemen gedijen goed op zure grond (pH lager dan 5,5). Meet de pH van je bodem en bekalk indien nodig tot een waarde van 6 tot 6,5. Een hogere pH maakt de omstandigheden minder gunstig voor boterbloemen en bevordert de grasgroei.
Boterbloemen in het gazon voorkomen
- Verbeter de drainage. Boterbloemen wijzen op natte grond. Verticuteren en beluchten helpen om wateroverlast te verminderen.
- Bekalk de grond. Een pH tussen 6 en 6,5 maakt de bodem minder geschikt voor boterbloemen en stimuleert het gras.
- Bemest regelmatig. Een sterk, dicht gazon laat boterbloemen minder kans.
- Zaai kale plekken direct in. Open plekken zijn het startpunt voor nieuwe boterbloemplanten.
- Maai regelmatig. Voorkom dat boterbloemen tot bloei komen en zaad vormen.
- Leg graszoden bij grote kale oppervlakken. Een gesloten grasmat geeft boterbloemen direct minder ruimte.
Meer tips in het gazon-onderhoudsoverzicht.