De paardenbloem is waarschijnlijk het bekendste onkruid in Nederlandse gazons. Felgeel, herkenbaar en hardnekkig. De pluizenbollen verspreiden zich met de wind, waardoor je gazon elk voorjaar opnieuw vol kan staan. In dit artikel lees je hoe je paardenbloemen herkent, wanneer je moet ingrijpen, en welke methode het beste werkt voor jouw situatie.
Paardenbloem herkennen
De paardenbloem (Taraxacum officinale) vormt een platte rozet van getande bladeren dicht bij de grond. De Engelse naam “dandelion” (dent de lion, leeuwentand) verwijst naar de vorm van die bladeren. Vanuit de rozet groeit een holle stengel waarop één gele bloem verschijnt. Na de bloei verandert die bloem in de grijze pluizenbol die iedereen kent.
Elk pluisje draagt een zaadje dat door de wind wordt meegevoerd. Eén plant produceert 150 tot 200 zaden, die tot 10 kilometer ver kunnen waaien. Kinderen vinden het leuk om de pluizenbollen rond te blazen, maar dat helpt de verspreiding natuurlijk flink mee.
Onder de grond zit een stevige penwortel die tot 30 centimeter diep groeit. Die wortel maakt de paardenbloem zo lastig: breekt er een stukje af bij het verwijderen, dan groeit er gewoon een nieuwe plant uit.
Tip: verwar de paardenbloem niet met de klein streepzaad of gewone veldbies. Die vormen ook rozetten, maar hebben geen gele bloem of pluizenbol.
Wanneer groeit en bloeit de paardenbloem?
De paardenbloem bloeit vooral in mei en september. Door het mildere klimaat verschijnen ze tegenwoordig vrijwel het hele jaar door. Zelfs in zachte wintermaanden kun je paardenbloemen in je gazon aantreffen.
De bladrozet blijft het hele jaar groen en ligt zo plat tegen de grond dat de maaier er meestal overheen gaat. De pluizenbollen verschijnen kort na de bloei. Grijp je niet op tijd in, dan verspreiden de zaadjes zich binnen een paar dagen over je hele tuin (en die van de buren).
Het beste moment om in te grijpen: verwijder paardenbloemen zodra je de gele bloem ziet, nog vóór de pluisfase begint. In de praktijk is dat van april tot en met juni het belangrijkst.
Waarom is de paardenbloem een probleem in je gazon?
De platte bladrozet bedekt het gras en ontneemt het licht. Op die plek verdwijnt het gras en ontstaan kale plekken. Omdat de zaadjes met de wind meekomen vanuit bermen, parken en buurtuinen, is je gazon paardenbloem-vrij houden een doorlopende klus.
Tegelijk heeft de paardenbloem ecologische waarde. De bloemen zijn een van de eerste voedselbronnen voor bijen in het voorjaar. Steeds meer gemeenten stimuleren het laten staan van paardenbloemen via campagnes als “Maai Mei Niet”. Overweeg dus of je ze overal wilt verwijderen, of dat je een strookje tuin wat wilder laat voor de biodiversiteit.
Paardenbloem verwijderen: de beste methoden
Uitsteken met een onkruidsteker
De meest effectieve methode. Steek diep genoeg om de volledige penwortel mee te nemen. Die kan 20 tot 30 centimeter diep zitten, dus een lange, smalle onkruidsteker werkt beter dan een brede spade.
Zo doe je het:
- Wacht op een dag na regen, wanneer de grond zacht is.
- Zet de onkruidsteker schuin onder de wortel, minimaal 15 cm diep.
- Wrik de hele plant met wortel en al los.
- Controleer of de punt van de wortel nog heel is. Breekt die af, dan groeit de plant terug.
- Zaai de kale plek direct in met graszaad of leg een stukje graszode.
Bij een handvol paardenbloemen ben je met uitsteken het snelst klaar. Het kost even moeite, maar het resultaat is direct zichtbaar.
Alleen de steel afsnijden werkt niet
Dit is de meest gemaakte fout. De penwortel blijft intact en stuurt binnen een week een nieuwe stengel naar boven. Ook maaien helpt niet: de bladrozet ligt zo plat dat de messen er overheen gaan. Investeer dus altijd in het verwijderen van de wortel.
Biologisch bestrijdingsmiddel
Bij een grotere verspreiding kun je een biologisch onkruidbestrijdingsmiddel inzetten. Kies een middel dat is toegelaten door het Ctgb en veilig is voor het overige bodemleven. Chemische middelen zijn in Nederland grotendeels verboden voor particulier gebruik.
Let op: een bestrijdingsmiddel doodt de bovengrondse plant, maar pakt de penwortel niet altijd volledig aan. Combineer het daarom met uitsteken voor het beste resultaat.
Herstel na het verwijderen
Na het uitsteken of bestrijden blijven er kale plekken over. Laat die niet open liggen, want dan vestigt zich binnen een paar weken nieuw onkruid. Je hebt twee opties:
- Graszaad inzaaien: goedkoop, maar het duurt 3 tot 4 weken voordat het dicht is. Geschikt voor kleine plekjes.
- Graszoden leggen: direct een dichte grasmat. Bij meerdere plekken of grotere schade de snelste oplossing. Bekijk het aanbod graszoden om te zien wat bij jouw tuin past.
Paardenbloem bestrijden in grasland
In een weiland of groot grasland is individueel uitsteken niet realistisch. Hier werkt een andere aanpak:
- Regelmatig maaien en afvoeren: door het maaisel af te voeren verarm je de bodem geleidelijk, waardoor grassen de overhand krijgen.
- Doorzaaien met stevige grassoorten: een dichtere grasmat geeft paardenbloemen minder ruimte.
- Bekalken: een pH tussen 6 en 7 maakt de grasmat sterker. Paardenbloemen gedijen juist goed op armere, licht zure grond.
In een gazon gelden dezelfde principes, maar heb je meer controle. De combinatie van goed gazon-onderhoud en gericht uitsteken houdt de paardenbloem het effectiefst in toom.
Paardenbloemen in het gazon voorkomen
Voorkomen is makkelijker dan genezen. Een dicht, gezond gazon geeft paardenbloemen weinig ruimte om te ontkiemen. De zaadjes hebben namelijk open grond nodig om wortel te schieten.
Wat werkt preventief:
- Houd je gazon dicht. Bemest drie keer per jaar en zaai kale plekken direct in. Een goed gesloten grasmat voorkomt dat zaadjes de grond bereiken.
- Maai op de juiste hoogte. Houd een maaihoogte van 3 tot 4 cm aan. Te kort maaien verzwakt het gras en geeft onkruid meer kans. Meer hierover in het gazon maaien overzicht.
- Verticuteer jaarlijks. Verticuteren verwijdert vilt en mos, waardoor het gras beter kan groeien.
- Leg graszoden bij grotere schade. Bij flinke kale oppervlakken is het leggen van nieuwe graszoden de snelste manier om een dichte grasmat te krijgen die onkruid weinig kans geeft.
In het gazon-onderhoudsoverzicht vind je per maand welke taken je het beste kunt uitvoeren.